Folk Medicine 2.0 :: Category Details

:: Các Bài Trong Chuyên Mục

Cây củ đậu

Cây củ đậu được trồng ở châu Mỹ, Trung Quốc và Đông Nam Á
Cây củ đậu có thể cao 4-5 m nếu có giàn. Lá kép gồm 3 chét hình tam giác rộng, mỏng. Hoa màu tím nhạt; ở Việt Nam thường ra vào tháng 4, tháng 5; hoa khá lớn, mọc thành chùm dài ở kẽ lá. Quả hơi có lông, không cuống, dài 12 cm, được ngăn vách nhiều rãnh ngang, thường chứa từ 4-9 hạt. Củ do rễ phình to mà thành, có thể dài tới 2 m và nặng đến 20 kg. Vỏ củ có màu vàng và mỏng như giấy còn ruột có màu trắng kem hơi giống ruột khoa tây hay quả lê. Củ đậu có vị ngọt thường được ăn sống, đôi khi được chấm muối hoặc với nước chanh và ớt bột. Người ta cũng nấu củ đậu dưới dạng xúp, món xào.
Củ đậu có chứa tinh bột 2,4%, 4,51% đường toàn bộ (glucoza). Nó có chứa 86-90% nước; nó có một ít protein (1,46%) nhưng không có các chất béo.

Củ đậu

Trái với củ, phần còn lại của cây củ đậu rất độc; hạt có chứa độc tố rotenone, dùng để diệt côn trùng và thuốc cá, diệt rệp rau và rệp thuốc lá. Lá có chứa các chất độc đối với cá và động vật nhai lại (trừ ngựa)
Theo các bác sĩ, củ đậu là một loại thức ăn thông dụng (miền Trung và miền Nam gọi là củ sắn) được trồng bằng hạt. Củ đậu chứa nhiều nước, protid, glucid, xenluloza, vitamin, muối khoáng, photpho, vitamin C... có tác dụng giải nhiệt, giải khát rất tốt. Ngoài ra nó còn được dùng để xoa xát, giữ ẩm cho da mặt khỏi nứt nẻ, chống rộp da vào mùa hè... Tuy nhiên hạt củ đậu lại rất độc. Trong hạt củ đậu có chứa chất rotenon, saponin đều là những chất độc mạnh. Tại Mỹ, rotenon đã được sản xuất theo phương pháp công nghiệp để dùng như một loại thuốc trừ sâu. Còn dân ta lấy hạt củ đậu ngâm với nước, giã nhỏ, pha thêm nước để làm thuốc trừ rệp cho rau, cây bông, thuốc lá, mía... Chất saponin trong hạt củ đậu ức chế quá trình phosphoryl oxy hóa ở tế bào, gây ảnh hưởng tới hầu hết các cơ quan quan trọng trong cơ thể như não, tim mạch, hô hấp, gan, thận (suy đa phủ tạng)... dễ gây tử vong. Khi hít hoặc ăn phải chất này, người bệnh có triệu chứng ngộ độc cấp: da, niêm mạc mắt , mũi, đường hô hấp bị kích thích và gây viêm loét rất mạnh. Tại đường tiêu hóa, dạ dày, ruột bị viêm cấp làm cho bệnh nhân thấy đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy... sau đó co giật toàn thân, hôn mê, giãn đồng tử, viêm cơ tim cấp làm chậm nhịp tim, giảm sức co bóp cơ tim, suy tim ứ huyết, tụt huyết áp, hoại tử gan, thận, thở chậm rồi ngừng thở.

Hiện chưa có chất chống độc đặc hiệu để điều trị ngộ độc hạt củ đậu, chủ yếu là điều trị triệu chứng: rửa sạch da hoặc niêm mạc bằng nước sạch và xà phòng ở vùng da tiếp xúc với chất độc. Nếu ngộ độc theo đường ăn, uống thì cho bệnh nhân uống than hoạt, thuốc tẩy và hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn bằng đặt nội khí quản, thở máy và máy tạo nhịp. Các bác sĩ khuyên người dân tuyệt đối không được sử dụng hạt củ đậu làm thuốc hoặc làm thức ăn.

{Tổng hợp từ nhiều nguồn}

Published in: Độc dược | Date: 03/04/2008 22:55' PM | Viewed: 44715 |